ઉચ્ચ શિક્ષણ માટે વિદેશ જઈ શકો તો સરસ, ન જઈ શકો તો નાસીપાસ થવાની જરૂર નથી કેમ કે જ્ઞાન તો તમને ઘેરબેઠાં પણ મળશે!
બેક ટુ સ્કૂલ! વેકેશનની મજા માણી લીધા પછી આવતો આ સમય ભલભલાના શરીરમાં લખલખું લાવી દે છે. વાત માત્ર નવાં સવાં સ્કૂલના ચક્કરમાં ફસાયેલાં ટાબરિયાંની નથી, વેકેશન ન હોય ત્યારે પણ વેકેશન જેવી લહેર કરતા કોલેજીયન્સની પણ આ જ સ્થિતિ હોય છે. અલબત્ત, જો તમને ખરેખરા નોલેજમાં રસ હોય તો આગળ ધ્યાનથી વાંચજો.
જો તમે પોતે અથવા તમારા પરિવારમાંથી કોઈ બારમું ધોરણ પાસ કરીને કોલેજમાં જવાની તૈયારીમાં હોય કે કોલેજમાં હોય કે પછી, કોલેજ પૂરી કરીને વધુ આગળ અભ્યાસ કરવાની મથામણમાં હો તો તો આગળ ખરેખર ધ્યાનથી વાંચજો!
જરા વિચારીને કહો, ઉચ્ચ અભ્યાસ માટે એમઆઇટી, બર્કલી, સ્ટેનફોર્ડ, હાર્વર્ડ, પ્રિન્સટન કે યેલ યુનિવર્સિટી કેવીક રહેશે? ખરેખર ફોરેન યુનિવર્સિટીમાં અભ્યાસ માટે પ્રયાસ કરતા લોકો બરાબર જાણતા હશે કે આ બધી યુનિવર્સિટી કેવી છે અને ત્યાં પહોંચવું હોય તો કેટલી વીસે સો થાય. પણ, જો તમે ધારો તો માત્ર માઉસને ઇશારે આ યુનિવર્સિટીઝ સુધી પહોંચી શકો છો. રીયલ વર્લ્ડમાં તમે એક્ટ્રાઓર્ડિનરીલી બ્રિલિયન્ટ હો તો આમાંથી કોઈ એક યુનિવર્સિટીમાં એડમિશન મેળવી શકો, પણ સાયબરવર્લ્ડમાં, તમે ધારો તો એક સાથે આ બધી યુનિવર્સિટીનું બેસ્ટ એજ્યુકેશન મેળવી શકો છો, એ પણ ઘેરબેઠાં!
આ કોલમના છેલ્લા બેત્રણ લેખ તમે વાંચ્યા હશે તો તમને ખ્યાલ આવ્યો હશે કે હવે ઇન્ટરનેટના જગતમાં, કમ્પાઇલેશન એટલે કે સંકલનનો ટ્રેન્ડ શરૂ થયો છે. જેમ કે દુનિયાભરના ફોટોગ્રાફર ફ્લિકર પર પોતાના સ્નેપ્સ મૂકે અને તેને અલગ અલગ રીતે આપણે જોઈ શકીએ તેવી, ફોટોગ્રાફ્સનું સંકલન કરી આપતી બેત્રણ સાઇટ વિશે આપણે જાણ્યું હતું.
આજે એ જ રીતે, વિશ્વની શ્રેષ્ઠ યુનિવર્સિટીઝમાં અપાતાં અનેક વિષય પરનાં લેક્ચર્સના વિડિયોનું સંકલન કરીને આપણી સમક્ષ મૂકતી સાઇટ (www.academicearth.org) વિશે જાણીએ. આખા વિશ્વના સદનસીબે, છેલ્લા કેટલાય વખતથી વિશ્વના અનેક નિષ્ણાત પ્રોફેસર્સ જ્ઞાનને યુનિવર્સિટીની સરહદોમાંથી બહાર લાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. આવી પહેલ સૌથી પહેલાં ૨૦૦૧માં એમઆઇટીએ કરી હતી (મેસેચ્યુસેટ્સનું આ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ટેકનોલોજીના ક્ષેત્રે વર્લ્ડ બેસ્ટ ગણાય છે). એમઆઇટીએ તેના ક્લાસરૂમમાં અપાતાં લેક્ચર્સના વિડિયો નેટ (http://ocw.mit.edu) પર મૂકવાની શરૂઆત કરી હતી. એ પછી હાર્વર્ડ, બર્કલી, યેલ, પ્રિન્સટન અને સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટીએ પણ તેમના લોકપ્રિય કોર્સીઝના વિડિયો નેટ પર મૂકવાની શરૂઆત કરી દીધી. હવે એકેડમિક અર્થ સાઇટ આ બધા જ વિડિયોનું સંકલન કરી, તેનું વિવિધ વિષય, યુનિવર્સિટી અને ઇન્સ્ટ્રક્ટર્સ મુજબ વર્ગીકરણ કરીને આપણી સમક્ષ મૂકે છે.
સાઇટ પર અત્યારે લગભગ ૧૫૦૦ વિડિયો મૂકાયા છે. તમે ધારો તો આ લેક્ચર્સને ડાઉનલોડ પણ કરી શકો છો.
સાઇટની મજા એના એકદમ ઇઝી ઇન્ટરફેસમાં છે. બહુ ગણતરીની ક્લિક્સ સાથે તમે તમારા રસના વિષયના લેક્ચર સુધી પહોંચી શકો છો. દરેક વિડિયો સાથે તેની ટેક્સ્ટમાં તેનું ટૂંકું વર્ણન અને મુખ્ય મુદ્દાઓ આપેલા છે. મોટા ભાગનાં લેક્ચર્સ કોઈ સીરીઝના ભાગ હોય છે એટલે આખી સીરીઝમાં કયા કયા મુદ્દાઓ આવરી લેવાયા છે તેનું લિસ્ટ પણ તમે જોઈ શકો છો. ઇચ્છો ત્યાંથી શરૂ કરો અને ઇચ્છો ત્યાં પૂરું કરો! આવનારી પેઢી માટે શિક્ષણ કેવું મુક્ત અને ખરા અર્થમાં અમૂલ્ય હશે એનો આ સાઇટ અંદાજ આપે છે.
આટલું વાંચ્યા પછી એક પાક્કા ને સાચ્ચા ગુજરાતી તરીકે તમને ત્રણ સવાલ થયા હશે. પહેલો સવાલ, બધું અંગ્રેજીમાં હશે? જવાબ છે સોરી, હા! બીજો સવાલ, બધું મફત છે? જવાબ છે, હા (વાઉ! કેમ?) અને ત્રીજો મુદ્દાનો સવાલ - ડીગ્રી ન મળે તો આ લેક્ચર્સ કામનાં શું? આનો જવાબ મુશ્કેલ છે. સાદો જવાબ એ છે કે તમે આ સાઇટ પરથી જે તે યુનિવર્સિટીના કોર્સમાં એનરોલ થવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરી શકો છો. અવળો જવાબ એ છે કે ડીગ્રી વિના તમને આ લેક્ચર્સ કામનાં ન લાગતાં હોય તો ડીગ્રી મળે તોય તમને એ બહુ કામ લાગશે નહીં. ખોટો ટાઇમ બગાડતા જ નહીં!
