યાદ કરો, છેલ્લે તમે ધરાઈને આકાશ ક્યારે જોયું હતું - એ પણ રાતનું આકાશ? શહેરમાં જ જન્મીને ઉછર્યા હશો તો તો કદાચ ક્યારેય નહીં અને ગામડાંમાં મોટા થયા હશો તો દુ:ખતી નસ દબાવી દીધા જેવું લાગ્યું હશે. જો અગાઉ શહેરની બહાર રાતનું આકાશ જોયું હશે તો ઉત્તરાયણે રાતના તુક્કલ ચઢાવવા અગાશીમાં ચઢ્યા હો ત્યારે અચૂક વિચાર આવ્યો હશે કે લે, આ આકાશમાંથી આટલા તારા ગાયબ કેમ થઈ ગયા?
આપણને મોટા ભાગે અંદાજ આવતો નથી, પણ હકીકતમાં શહેરોમાં રાત્રિના સમયે પ્રકાશનું પ્રદૂષણ એટલું વિસ્તરવા લાગ્યું છે કે આપણી નજર પ્રકાશના એ ધૂમ્મસની બહાર ભાગ્યે જ પહોંચી શકે છે. એટલે તો વરસમાં વચલે દિવસે વળી કોઈ વાર રાત્રે અગાશીએ ચઢ્યા હોઈએ ત્યારે પણ ગણ્યાગાંઠ્યા તારા જોઈને જ સંતોષ માનવો પડે છે. હવે આ દુ:ખ હળવું કરવું હોય તો એનો ઉપાય પણ હાજર છે તમારા કમ્પ્યૂટર અને ઇન્ટરનેટ પર (ઇન્ટરનેટને લોકો લાખ દુ:ખોં કી એક દવા અમથું કહે છે?)
|
|
સ્થળ અને સમયને આધારે સોફ્ટવેર તમારી માથે રહેલા સૂર્ય, ચંદ્ર, ગ્રહો અને તારા વગેરેનું ચોક્કસ, એ સમયનું લોકેશન ગણી કાઢશે અને એ બધું જ તમને બતાવશે. જુદાં જુદાં જુદાં નક્ષત્રોનાં નામ જુદી જુદી સંસ્કૃતિમાં કેવી રીતે, કયા આકારો પરથી પડ્યાં એ પણ તમે અહીં જાણી શકશો.3
|
અત્યાર સુધી આપણે ગૂગલ અર્થ, વિકિમેપિયા કે આપણા ઇસરોના ભૂવન સોફ્ટવેર વિશે સાંભળ્યું કે વાંચ્યું છે, જેમાં ગગનના ગોખે ચઢીને પૃથ્વી પર મીટ માંડવાની વાત છે. જ્યારે આજે વાત કરીએ એનાથી બિલકુલ ઉલટી, એટલે કે ઘરની નાની મજાની બારીમાંથી અનંત વિસ્તરતા અવકાશમાં નજરને માંડવાની અને કૂતુહલને વિસ્તારવાની.
તમને કે તમારાં સંતાનને ખગોળશાસ્ત્ર, બ્રહ્માંડ, તારા, આકાશગંગા, નક્ષત્રો વગેરેમાં રસ પડતો હોય તો પહોંચો આ સાઇટ પર :
www.stellarium.org સ્ટીલેરિયમ તમારા કમ્પ્યૂટર પર પૂરેપૂરું પ્લેનેટોરિયમ ખડું કરી દેતું એક મફત, ઓપન સોર્સ સોફ્ટવેર છે. એ વાસ્તવિક, આખા આકાશને તમારી નજર સમક્ષ તમારા કમ્પ્યૂટરના સ્ક્રીન પર જીવંત કરી આપે છે. આકાશમાં જે તમને નરી આંખે, બાયનોક્યૂલર કે ટેલિસ્કોપથી દેખાય એ બધું જ તમે કમ્પ્યૂટરના સ્ક્રીન પર જોઈ શકો છો. આ સોફ્ટવેરની ક્ષમતા જાણવી હોય તો એટલું જાણી લો કે તે કુલ ૨૧ કરોડ તારા બતાવી શકે છે. આમ તો આ સોફ્ટવેરનો વિવિધ પ્રકારના પ્લેનેટોરિયમ પ્રોજેક્ટ્સમાં અભ્યાસ માટે ઉપયોગ થાય છે, પણ જેમને તારાની દુનિયામાં થોડો ઘણો પણ રસ પડતો હોય એ સૌ કોઈ માટે એ સુલભ બન્યું છે.
તમારે પણ તારા-નક્ષત્રોની અલૌકિક યાત્રાએ જવું હોય તો સ્ટીલેરિયમની સાઇટ પર જઈને આ સોફ્ટવેર ડાઉનલોડ કરવું પડશે. સાઇઝ હેવી છે - ૪૧ એમબી. પછી તો સોફ્ટવેર ફટાફટ ઇન્સ્ટોલ થશે. સાઇટ પર યુઝર્સ ગાઇડની પીડીએફ ફાઇલ આપી છે, એ ડાઉનલોડ કરી થોડું વાંચી લેશો તો ખગોળદર્શન સહેલું થઈ જશે.
થોડાં ખાંખાંખોળાં કરશો, માઉસને કામે લગાડશો એટલે આ સોફ્ટવેરને તમે અક્ષાંશ-રેખાંશ આપીને તમારું લોકેશન જણાવી શકશો. એ પછી, તમારા સ્થળ અને સમયને આધારે સોફ્ટવેર તમારી માથે રહેલા સૂર્ય, ચંદ્ર, ગ્ર્ાહો અને તારા વગેરેનું ચોક્કસ, એ સમયનું લોકેશન ગણી કાઢશે અને એ બધું જ તમને બતાવશે. જુદાં જુદાં જુદાં નક્ષત્રોનાં નામ જુદી જુદી સંસ્કૃતિમાં કેવી રીતે, કયા આકારો પરથી પડ્યાં એ પણ તમે અહીં જાણી શકશો.
આ સોફ્ટવેરનો ઉપયોગ કરશો ત્યારે શરૂ શરૂમાં કશું જ સમજાશે નહીં (આપવીતી કહું છું), પણ ધીરજ રાખી થોડા ડા તરશો તો ચોક્કસ મજા પડશે.
